Thị trấn web văn bên hồ Nguyệt Hồ: phong chức danh cho người viết truyện, 'công ty một người' và trung tâm AI dịch 13.000 bộ phim ngắn

Ở Trường Sa, bên hồ Nguyệt Hồ, có một "thị trấn" mà nghề của dân trong đó là viết truyện mạng. China Web Literature Town — thị trấn văn học mạng Trung Quốc — khởi đầu từ một bản vẽ sáu năm trước, khi nhóm người viết truyện vẫn bị gọi là "thợ gõ chữ" và trong sổ tay học sinh, nghề của bố mẹ họ được điền gọn lọn hai chữ: tự do. Câu chuyện thị trấn này mùa thu năm nay bỗng trở thành mẫu hình được cả ngành nhắc tới, vì nó đang giải quyết đúng những điểm nghẽn mà làng web văn Trung Quốc đã kêu ca hàng chục năm.

Việc đầu tiên thị trấn làm là kéo nghề viết vào hệ thống chức danh nhà nước. Cuối năm 2021, buổi xét duyệt chuyên môn dành riêng cho văn học mạng đầu tiên cả nước diễn ra ngay tại Trường Sa — không hỏi bằng cấp, chỉ hỏi tác phẩm — và 50 người viết đợt đầu được phong chức danh sáng tác văn học. Đến nay đã có 146 tác giả và biên tập giữ chức danh, trong đó 19 người đạt hạng cao nhất. Trên chức danh còn là đãi ngộ thực chất: năm 2024, hai cái tên quen thuộc là Đinh Mặc — cây bút trinh thám hàng đầu của Jinjiang, nhiều bộ đã chuyển thể thành drama — và Hoành Tảo Thiên Nha của "Thiên Đạo Đồ Thư Quán" được công nhận nhân tài cấp C của Trường Sa, kèm phụ cấp nhà ở và y tế. Với nhóm tác giả đầu bảng không thiếu tiền, thứ thị trấn trao lại chính là thứ khó mua hơn: thân phận nghề nghiệp được xã hội ghi nhận. Con số bên lề nói lên quy mô: riêng năm 2024, Đinh Mặc nộp thuế hơn 7,8 triệu NDT.

Việc thứ hai là tháo gỡ điểm nghẽn chuyển thể. Muốn biến truyện thành phim, sân khấu hay game, tác giả và nhà sản xuất năm nào cũng phải tìm nhau qua quan hệ; thị trấn dựng một nền tảng mang tên OPC — viết tắt của "công ty một người" — như một khu chợ hai đầu: một bên là hàng trăm công ty sản xuất đăng nhu cầu, một bên là hơn 500 tác giả ký kết của thị trấn đưa tác phẩm lên, kèm hệ thống AI tự tách truyện thành đề cương và hồ sơ nhân vật cho bên mua duyệt nhanh. Từ khi vận hành giữa năm nay, hơn 80 "công ty một người" đã đăng ký — ý tưởng ở đây là mỗi tác giả có thể tự làm chủ chuỗi giá trị của mình thay vì chỉ ngồi chia tiền nhuận bút — và hơn 500 người làm phim có hỗ trợ AI tập trung quanh khu phố ấy. Cùng lúc, Học viện Kịch bản AI khai giảng lớp đầu cho 50 học viên: mục tiêu công khai là sau 7 đến 14 ngày tập huấn, học viên làm chủ việc dùng AI hỗ trợ sản xuất kịch bản phim ngắn theo dây chuyền, với bài tập tốt nghiệp đưa thẳng vào "chợ tác phẩm" của thị trấn.

Nhưng mảnh ghép khiến câu chuyện vượt ra ngoài Trung Quốc nằm ở Mã Lan Sơn gần đó: trung tâm dịch máy cho phim ngắn, nơi một bộ dài 120 phút trước đây phải mất ít nhất ba ngày chỉ để làm phụ đề, giờ hoàn tất cả dịch lẫn lồng tiếng trong bốn đến năm giờ, với hơn 40 thứ tiếng tùy chọn. Trung tâm đã xử lý hơn 13.000 bộ kể từ khi vận hành. Kết quả thấy ngay trên các bảng xếp hạng ứng dụng: một bộ phim ngắn kiểu "chồng vô dụng" đưa nền tảng phát hành lên top tải về ở Ả Rập Saudi và Oman; một bộ khác cán mốc 1 tỷ lượt xem ngay tuần đầu, vào top ba bảng toàn cầu. Năm 2025, toàn ngành web văn Trung Quốc thu về hơn 8 tỷ NDT từ thị trường nước ngoài, trong khi quy mô thị trường phim ngắn toàn cầu theo cơ quan quản lý truyền thông nước này đạt 11 tỷ đô la Mỹ.

Sáu năm trước, không ai tin một "thị trấn" như thế tồn tại được; hiện thực hôm nay là cụm văn phòng nơi tầng trên tác giả viết chương mới, tầng dưới đội ngũ anime đánh giá khả năng chuyển thể, phòng bên cạnh xưởng manhwa phác họa nhân vật. Câu hỏi để ngỏ cũng lớn như tham vọng: khi tác giả đã thành "giám đốc công ty một người" và AI gánh việc chuyển thể, thì quyền sở hữu tác phẩm cuối cùng nằm trong tay ai — nhưng ít nhất, thị trấn bên hồ Nguyệt Hồ đã chứng minh rằng nghề viết truyện mạng có thể được tổ chức, đãi ngộ và đưa ra biển lớn một cách nghiêm túc.