Một tháng, ba miền: Bắc Kinh biến IP thành tiền, Hà Bắc điểm mặt đội quân nhà văn, Chiêu Thông lập chi hội giữa dãy Ô Mông

Trong một tháng rưỡi giữa tháng 8 và giữa tháng 9, ba sự kiện diễn ra ở ba miền Trung Quốc mà nếu ghép lại sẽ thấy một đường nét chung rõ đến bất thường: Bắc Kinh làm lễ biến IP thành tiền, Hà Bắc tổng kết đội quân nhà văn của tỉnh, và một địa cấp thị miền núi Vân Nam lập chi hội nhà văn mạng kèm lớp tập huấn bốn ngày. Điểm nối của cả ba vẫn là một gương mặt quen: Hà Hoằng, trưởng Trung tâm Văn học mạng của Hội Nhà văn Trung Quốc, bay từ Thạch Gia Trang sang Chiêu Thông rồi về Bắc Kinh trong vai trò diễn giả. Bối cảnh ông nhắc lại ở mỗi chặng: văn học mạng đã được viết vào công báo toàn hội, cương yếu quy hoạch và báo cáo chính phủ — tức là đã thành chuyện của nhà nước, không còn là chuyện giải trí của người đọc.

Chặng Bắc Kinh diễn ra ngày 13/9 tại Bảo tàng Điện ảnh Trung Quốc: một salon chuyên đề về chuyển đổi bản quyền dành cho nhà văn trẻ, quy tụ hơn một trăm người từ cơ quan quản lý, ngành sản xuất tới các tác giả. Sản phẩm được báo cáo sau hoạt động mang tính chuỗi: kế hoạch phỏng vấn một trăm nhà văn mạng đạt hơn một triệu lượt xem video và ba trăm nghìn lượt đọc chủ đề trên mạng xã hội; tổng lượt đọc của các tác phẩm thuộc nhóm tác giả được phỏng vấn ước khoảng 1,7 tỷ; hai tác phẩm lọt vào công trình xuất bản phẩm tinh phẩm văn học mạng của cơ quan quản lý xuất bản; hai tác phẩm khác đang được đẩy sang sách giấy; một tác phẩm vào dây chuyền phim ngắn trí tuệ nhân tạo; và các phim ngắn do chính nhóm tác giả này viết đã lên sóng nền tảng Hồng Quả và Douyin với tổng nhiệt độ một trăm triệu. Từ đi thực địa, phỏng vấn, sáng tác tới ký kết chuyển thể — Bắc Kinh giới thiệu đó là một vòng khép kín.

Chặng Hà Bắc, sớm hơn, diễn ra ngày 18/8 ở Thạch Gia Trang với hình thức học thuật hơn: hội thảo về ba cây bút của tỉnh. Cái được nhắc đi nhắc lại là cụm từ "đội quân web văn Hà Bắc đã thành hình" — với Viễn Đồng ở khoa học viễn tưởng, Tri Bạch ở lịch sử giả tưởng và Nạp Lan Nhược Tịch ở đề tài hiện thực. Ba cuốn sách được mổ xẻ cũng nói lên khẩu vị của giới phê bình: Dị Độ Lữ Xã của Viễn Đồng — bộ nằm trong catalog của trang này — được khen vì lối kể nhẹ nhàng kiểu du ký giữa các nền văn minh, dí dỏm ngoài da mà nặng nề bên trong về nỗi nhớ quê; Bất Nhượng Giang Sơn của Tri Bạch được ghi nhận vì gộp chuyện trưởng thành của kẻ nhỏ với việc cứu dân trị nước; còn Quang Vinh Chi Lộ của Nạp Lan Nhược Tịch phủ kín đề tài công nghiệp — vùng mỏ và nhà máy vốn là truyền thống văn học Hà Bắc — bằng chi tiết thời đại và con người lý tưởng chủ nghĩa. Hà Hoằng chốt phiên họp bằng một câu đã lặp lại ở nhiều diễn đàn: văn học mạng cần một hệ thống thẩm mỹ và đánh giá mới cho riêng mình.

Chặng thứ ba lạ nhất: Chiêu Thông, địa cấp thị nằm giữa dãy núi Ô Mông phía đông bắc Vân Nam, nơi "nhóm nhà văn Chiêu Thông" từng nổi tiếng trong văn học in giấy. Ngày 5/9, thị xã này lập chi hội nhà văn mạng thuộc hội nhà văn thành phố — dấu hiệu được mô tả là bước vào giai đoạn có tổ chức — rồi mở bốn ngày hoạt động gồm giảng bài, tập huấn sáng tác thực chiến, đối thoại trong trường đại học và đoàn nhà văn đi thực địa. Số liệu Hà Hoằng đưa vào bài giảng cũng đáng lưu ý: hơn mười triệu người sáng tạo văn học mạng, độc giả vượt nửa tỷ, và văn mạng đã thành động cơ nội dung cho điện ảnh, phim ngắn, truyện tranh, trò chơi. Buổi chia sẻ được đám đông chú ý nhất thuộc về Kiêu Kỵ Hiệu: tác giả dòng hiện thực trình bày quan điểm sáng tác "gia quốc làm xương, khói lửa nhân gian làm thịt", trao đổi hai mươi điều tâm pháp, và nhắc người viết phải có đồng thời tầm "thiên văn" — nhìn thấy bố cục thời đại — lẫn tầm "địa lý" — ngửi được hơi thở phố phường.

Ba sự kiện, ba mô hình: thành phố lớn gắn nhà văn với dòng tiền chuyển thể, tỉnh công nghiệp dựng lại danh tiếng qua hội thảo học thuật, vùng núi tổ chức hóa lực lượng từ gốc. Cái chung duy nhất là mức nghiêm túc của cách làm — có hội sở, có chức danh, có ngân sách và có số liệu báo cáo. Với người đọc truyện, tin này đọc theo một nghĩa khác: nơi sản sinh ra truyện đang được quản lý như một ngành công nghiệp nội dung, và các cuộc vận động kiểu này thường in dấu lên chính những cuốn sách sẽ ra mắt mùa tới.