Mười năm văn học mạng đề tài hiện thực: 61.100 tác phẩm dự thi lập kỷ lục, Vạn Vật Hy Thanh đoạt giải đặc biệt và kịch truyện tranh AI lên sân khấu

Ngày 21/9, lễ trao giải cuộc thi sáng tác văn học mạng đề tài hiện thực lần thứ mười diễn ra tại Thượng Hải, khép lại một thập kỷ của đấu trường do Yuewen tổ chức với sự chỉ đạo của Hiệp hội Xuất bản Âm thanh, Hình ảnh và Số hóa cùng Hội Bình luận Sách Trung Quốc. Con số nói lên mọi thứ: 57.800 tác giả gửi bài, tăng 6,06% so với kỳ trước; 61.100 tác phẩm dự thi, tăng 7,76% — cả hai đều lập kỷ lục trong mười năm lịch sử giải. Với một thể loại từng bị coi là góc phụ của truyện mạng, nơi càng ngày càng nhiều người đọc quen với tiên hiệp và huyền huyễn, mức tăng trưởng đều đặn ấy là tín hiệu rõ nhất rằng đề tài hiện thực đã thành một mảng lớn thật sự.

Giải đặc biệt thuộc về Vạn Vật Hy Thanh của My Sư Nương — tác giả thuộc thế hệ sinh sau 1995, và cũng là người từng đoạt giải đặc biệt kỳ thứ năm với Bôn Đằng Niên Đại cùng giải thưởng kỳ thứ chín với Vân Khứ Sơn Như Họa, tức gần như ông trùm của đấu trường này. Bộ truyện mới đặt các mốc lịch sử — khôi phục kỳ thi đại học, xây dựng đặc khu kinh tế — vào đời sống và những lựa chọn của một gia đình thường, được mô tả là "sử thi vi mô của một thị trấn Giang Nam": lịch sử lớn không kể bằng thành tựu, mà kể bằng bữa cơm và ngã rẽ của người nhỏ.

Giải nhất, Phong Hoa Niên Đại của Nhất Tuý Phong Vũ, viết về ngành chuyển phát nhanh từ thời cải cách mở cửa tới nay: tác giả từng làm trong nghề, kể chuyện những người khởi nghiệp từ chở hàng bằng sức người tới khi các hãng chuyển phát tư nhân vươn ra quy mô quốc tế. Câu phát biểu của anh tại lễ được trích lại nhiều: sức hấp dẫn của đề tài hiện thực là cho ta thấy từng niềm vui nỗi buồn của người bình thường đều là chú thích chân thật nhất của thời đại. Hai giải nhì trải hai cực: Đệ Tứ Cực Hữu Quang mạo hiểm ra biển sâu, kể về những nhà khoa học trung niên và thuộc dự án phổ biến khoa học của Thượng Hải; Nùng Tình Ỷ Mộng Phường viết vài hộ gia đình chung dãy nhà Thạch Khố Môn, soi gần bốn mươi năm biến chuyển của Thượng Hải qua đời sống láng giềng. Trong nhóm mười giải ưu thắng, hai tựa đáng chú ý vì cách làm: một bộ mượn cấu trúc vòng lặp vô hạn đặt trong toa tàu điện ngầm đô thị, một bộ dùng cấu trúc thời gian đan xen để phá án.

Phát ngôn tại lễ xoay quanh một ý. Quách Nghĩa Cường, cựu phó tổng thư ký Ban Tuyên truyền Trung ương, gọi văn học mạng là bộ phận quan trọng của văn nghệ đại chúng thời mới và ghi nhận cuộc thi đã kéo nhiều nhà văn bước ra khỏi khuôn sáo hư cấu, đi vào đời sống. Ngao Nhiên, lãnh đạo Hiệp hội Xuất bản Âm thanh, Hình ảnh và Số hóa, nhắc công thức văn mạng khởi phát từ nhân dân, lớn lên nhờ nhân dân. Còn tổng giám đốc Yuewen Hầu Hiểu Nam gói lại bằng bốn chữ được nhấn: đại chúng viết, viết đại chúng — nguồn chuyện phong phú nhất của Trung Quốc luôn nằm trong đời thường của hàng trăm triệu người. Nhà văn Trác Mục Nhàn, gương mặt quen của dòng hiện thực, nói một câu được đưa đi xa nhất: truyện mạng hóa ra không cần chỉ là chuyện kể — nó có thể có gân có máu, đủ sức chứa cái bụi và cái sáng của cả một thời đại.

Điểm cấu trúc đáng chú ý nhất của kỳ này: sáu phần mười tác phẩm đoạt giải thuộc về người lần đầu viết đề tài hiện thực hoặc lần đầu dự thi. Chất liệu nghề cũng rộng lạ: nghiên cứu biển sâu, logistics ngoại thương, nhà hàng hiệu truyền thống, điện ảnh, đấu giá, bưu chính, thương mại biên giới đồ da — mỗi người mang một nghề tới làm nền truyện. Về loại hình, ban giám khảo ghi nhận hướng kết hợp khái niệm cao với lõi hiện thực càng lúc càng sâu, trinh sát xã hội đi theo các nhánh khác biệt, và trí tưởng tượng giờ được dùng như công cụ kể chuyện để đào sâu hiện thực thay vì trốn nó.

Cổng ra của các tác phẩm cũng rộng không kém cổng vào. Hơn tám phần mười tác phẩm đoạt giải đã bước vào phát triển bản quyền; Phong Hoa Niên Đại hoàn tất bán quyền điện ảnh lẫn hợp đồng xuất bản; bốn tác phẩm khác gồm Lạc Thổ, Hắc Hà Chi Hạ, Đệ Tứ Cực Hữu Quang, Tạm Trú được ký xuất bản. Cộng dồn mười kỳ: hơn tám mươi bộ được xuất bản in, hai mươi chín bộ bán quyền phim, bốn mươi hai bộ được Thư viện Quốc gia Trung Quốc, thư viện Thượng Hải và Thư viện Anh thu giữ; Tân Giang Cảnh Sự từng đoạt giải "Ngũ Cá Nhất" của Ban Tuyên truyền Trung ương, ba bộ khác nhận giải thưởng Chính phủ về xuất bản.

Và chi tiết thời sự nhất: AI được mời thẳng lên sân khấu lễ trao giải. Đồng sáng lập một xưởng sản xuất nội dung, Viên Vĩnh Binh, trình bày dự án kịch truyện tranh do AI thực hiện từ tác phẩm Triêu Dương Cảnh Sự — hình thức mới giữa loạt định dạng chuyển thể Yuewen dự định mở rộng: phim ngắn, kịch truyện tranh AI, series hoạt hình dài có sự tham gia của AI. Trong khi các nền tảng đang dọn chữ do máy tổng hợp thì hình ảnh chuyển thể lại được đẩy nhanh nhờ chính công nghệ đó — hai chuyển động ngược chiều trong cùng một ngành. Lễ trao giải khép lại bằng việc phát động kỳ thi thứ mười một, đúng mạch mười năm: cuộc chơi còn dài, và cổng vào vừa rộng thêm một nấc kỷ lục.