Văn hóa dân tộc

"Cúc" vốn là gia huy của hoàng thất Nhật Bản, "đao" là biểu tượng của văn hóa võ sĩ đạo Nhật. Nhà nhân học Mỹ Bản Ni Địch Khắc Đặc đã dùng "cúc" và "đao" để vạch trần tính cách mâu thuẫn của người Nhật, hay nói cách khác là tính hai mặt của văn hóa Nhật (chẳng hạn yêu cái đẹp mà hiếu chiến, trọng lễ nghĩa mà hiếu đấu, chuộng cái mới mà cố chấp, phục tùng mà khó thuần hóa...). Khởi điểm từ đó, tác giả tiến sâu phân tích chế độ đẳng cấp trong xã hội Nhật cùng những phong tục liên quan, đồng thời chỉ ra rằng sự đứt đoạn giữa cách nuôi dạy trẻ nhỏ và cách giáo dục người trưởng thành chính là nhân tố quan trọng hình thành tính cách hai mặt của người Nhật. Ban đầu, "Cúc Dữ Đao" là bản báo cáo điều tra, phân tích mà tác giả nhận lệnh chính phủ Mỹ thực hiện, nhằm phân tích, nghiên cứu xã hội Nhật và tính cách dân tộc Nhật, phục vụ việc hướng dẫn nước Mỹ quản trị Nhật Bản sau bại trận. Cuốn sách chính thức xuất bản năm 1946, bản tiếng Nhật ra đời năm 1948, gây tiếng vang lớn ở cả Mỹ lẫn Nhật. Trên thực tế, chính sách của chính phủ Mỹ đối với Nhật Bản sau chiến tranh cùng phản ứng tương ứng của phía Nhật về cơ bản trùng khớp với những phân tích trong sách, đủ để nói đây là cuốn sách chỉ nam giúp Mỹ cải tạo và thấu hiểu Nhật Bản. Tác phẩm này cũng được xem là cuốn sách nghiên cứu tính cách dân tộc Nhật tiêu biểu, một ví chứng xuất sắc về việc nghiên cứu khoa học xã hội được vận dụng trực tiếp vào thực tiễn chính trị.