Tử Dương: đạo sĩ Mạc Vấn giữa thời Ngũ Hồ Loạn Hoa và bộ truyện được giới phê bình chính thống vinh danh của 17k

Mỗi nền tảng văn học mạng lớn của Trung Quốc đều có những cuốn sách đo bằng hàng trăm triệu lượt đọc, nhưng chỉ vài cuốn trong số đó được giới phê bình chính thống nhắc tên. Với 17k, cuốn ấy là Tử Dương: gần hai trăm sáu mươi sáu triệu lượt đọc trên trang truyện này là con số đáng nể, nhưng vị thế thật của nó nằm ở chỗ khác — bảng xếp hạng tiểu thuyết mạng tiêu biểu của năm 2015, giải thưởng đôi năm văn học mạng lần II, và những câu nói của độc giả như "một cục vàng trong tiểu thuyết mạng, cuốn sách khó tìm được thứ hai".

Truyện đăng trên 17k từ tháng 12/2013, hoàn thành tháng 4/2015 với khoảng một triệu chín trăm nghìn chữ — một dung lượng khá khiêm tốn so với chuẩn khủng long nhiều triệu chữ của chính nền tảng nhà. Bối cảnh truyện là một trong những thời đại tối tăm nhất lịch sử Trung Quốc: Ngũ Hồ Loạn Hoa, thiên hạ phân tranh, quỷ mị nổi dậy. Giữa cơn loạn ấy, tông Thượng Thanh xót thương thế nhân, mở Vô Lượng Sơn tuyển chọn nhân tài khắp thiên hạ để truyền dược pháp cứu đời. Nhân vật chính mang cái tên buộc người đọc dừng lại: Mạc Vấn — hai chữ nghĩa là "đừng hỏi". Một đạo sĩ đi giữa cõi loạn mà không hỏi thiên đường hay địa ngục, không hỏi công danh hay sinh tử, chỉ giữ một điều được trao.

Chính xử lý mảng đạo môn này khiến Tử Dương khác hẳn các truyện tiên hiệp thương mại cùng thời. Trong khi dòng chính lưu vẫn chạy công thức luyện cấp đánh quái, Tử Dương chọn ghi chép lại một đạo sĩ hành đạo thật: cầu đạo có giá, cứu người có giá, và cái giá ấy thường phải trả bằng chính những điều đạo sĩ muốn giữ. Giới phê bình văn học mạng gọi đây là mẫu truyện hiếm hoi đưa tinh thần đạo gia — không phải tràng trang phục sửa sửa — vào trung tâm của một câu chuyện đại chúng.

Sự công nhận đến theo đợt. Truyện lọt bảng tiểu thuyết mạng tiêu biểu của năm 2015; tháng 11/2015, NXB Quảng Đông xuất bản in đủ năm tập. Tháng 11/2017, tại Ninh Ba, giải thưởng đôi năm văn học mạng lần II — một trong những giải có trọng lượng của văn học mạng Trung Quốc — trao cho Tử Dương giải Ưu Tú, cùng bảng vàng với những cây bút tên tuổi nhất của văn học mạng đương thời; tác giả Phong Ngự Cửu Thu sau đó còn nhận thêm giải Tân nhân Văn học Mão Độn chuyên mục văn học mạng. Trong phỏng vấn đăng trên trang Chinawriter của Hội Nhà văn Trung Quốc, ông đặt thẳng vấn đề: văn học mạng không thua văn học truyền thống — một nhận định mà Tử Dương chính là luận cứ của nó.

Chuyển thể của Tử Dương đi ngược với xu hướng ngành: không truyện tranh, không hoạt hình, không phim — chỉ có sách nói, với bản kịch nói nhiều người lên các nền tảng lớn như Hỉ Mã Lạp Nhã và Tình Tình FM. Bản in trên Douban giữ điểm 7,7 và 8,1 ở hai tập đầu. Với một cuốn truyện đã hoàn thành hơn mười năm, mức độ hiện diện ấy nói lên tính bền: người đọc mới vẫn liên tục tìm về, dù không có làn sóng quảng bá nào đẩy.

Còn nếu phải chọn một câu lý giải vì sao Tử Dương sống dai như vậy, có lẽ nằm ở chỗ nó trả lời một câu hỏi mà hiếm truyện tiên hiệp dám hỏi: khi cả thiên hạ đều đang chạy, một người dừng lại để giữ cho mình một giới hạn — liệu đó là yếu đuối hay là đạo? Ngũ Hồ Loạn Hoa trong truyện đã lùi xa hơn mười lăm thế kỷ, nhưng câu hỏi ấy thì chưa.

Bối cảnh: Thời Ngũ Hồ Loạn Hoa — thiên hạ phân tranh, quỷ mị nổi dậy, một trong những thời đại hỗn loạn nhất lịch sử Trung Quốc (theo lời giới thiệu của truyện trên nền tảng 17k).

Tông môn và truyền thừa: Tông Thượng Thanh xót thương thế nhân, mở Vô Lượng Sơn tuyển chọn nhân tài khắp thiên hạ để truyền dược pháp cứu đời. Nhân vật chính Mạc Vấn — tên nghĩa là đừng hỏi — là đạo sĩ được lựa chọn ấy, hành đạo giữa cõi loạn theo tinh thần đạo gia thật: cầu đạo có giá, cứu người có giá. Thang tu luyện chi tiết của truyện chưa có nguồn công khai đáng tin; đặc tả trên dừng ở mức lời giới thiệu chính thức.