Lê Minh Chi Kiếm: bò ra từ quan tài, dựng cách mạng công nghiệp ma đạo và đặt câu hỏi về thần linh

Một linh hồn trôi lơ lửng trên bầu trời một đại lục xa lạ suốt hơn mười vạn năm; tới lúc khó khăn lắm mới nhập được vào một thân xác, hắn lại phải đẩy nắp quan tài mà bò ra, đối diện với hai cô cháu gái đời thứ mấy chục đang sợ chết khiếp, cùng một thế giới sắp đón kỷ nguyên tận thế. Cảnh mở màn nửa hài nửa bi ấy là cửa vào Lê Minh Chi Kiếm, bộ truyện Viễn Đồng đăng trên Qidian từ ngày 10/04/2018 và khép lại ngày 16/03/2022 sau 1.600 chương với khoảng 6,3 triệu chữ — một trong những bộ chủng điền khoa huyễn dày dặn nhất của thế hệ mình.

Viễn Đồng, tên thật Cao Tuấn Phu, là tác giả bạch kim của Yuewen và được xem là một gương mặt đại diện của dòng khoa huyễn trên Qidian. Ông bắt đầu từ năm 2010 với Hi Linh Đế Quốc, tiếp đến là Dị Thường Sinh Vật Kiến Văn Lục, và một số nguồn gộp các bộ này cùng Lê Minh Chi Kiếm thành một chuỗi tác phẩm của cùng một vũ trụ sáng tác. Nếu hai bộ trước nổi tiếng nhờ giọng hài hước trơn tru, thì Lê Minh Chi Kiếm là bộ đưa tác giả lên một tầm khác: bài bình trên Trung Quốc Tác Gia Võng khi bộ truyện lọt Bảng Thanh Xuân văn học mạng mùa đông năm 2022 nhận xét rằng truyện vẫn "cười mà có cảm xúc" nhưng bớt đi những đoạn gây cười chèn vào, thay bằng cảm giác bi tráng và sử thi, đồng thời kéo được cả những người chưa từng đọc Viễn Đồng.

Nhân vật chính là Cao Văn, một người Trái Đất sau hơn mười vạn năm làm "linh hồn vệ tinh" nhập vào thân xác của vị tướng khai quốc Cao Văn Tắc Tây Nhĩ — tổ tiên huyền thoại của một gia tộc đã sa sút. Thân phận ấy cho hắn hai thứ hiếm có: ký ức về lịch sử và vị thế xã hội đủ cao để bắt đầu cải cách. Từ một lãnh địa hoang tàn ở vương quốc An Tô, Cao Văn cùng những hậu duệ của mình — Hách Đế, người sau trở thành một trong ba chấp chính quan, và Thụy Bối Tạp, cô công chúa thiên tài kỹ thuật — cùng nữ đạo tặc bán tinh linh Hổ Phách, người về sau nắm cục tình báo quân sự, dựng nên đế quốc Tắc Tây Nhĩ. Thứ hắn mang tới không phải phép thuật mạnh hơn mà là một cuộc cách mạng công nghiệp ma đạo: mạng Ma Võng, động cơ ma năng, nhà máy và cả những thay đổi về chế độ xã hội như bãi bỏ nông nô.

Điều khiến Lê Minh Chi Kiếm được nhắc tới nhiều nhất là cách nó nghĩ về thần linh. Trong thế giới này, thần minh sinh ra từ niềm tin và ý nguyện tập thể của chúng sinh, vận hành như một hiện tượng tự nhiên theo logic cố định, mạnh lên hay yếu đi cùng sự thịnh suy của văn minh — và có thể phát điên khi niềm tin bị bóp méo. Khi văn minh phát triển tới một ngưỡng, chính những vị thần ấy trở thành chướng ngại trên đường tiến lên. Các độc giả trên Douban khen bộ truyện đã "khoa học hóa" khái niệm thần linh, gọi đây là truyện về văn minh chứ không phải truyện thỏa mãn ước vọng cá nhân. Hội thảo về tác phẩm do Trung tâm Văn học mạng thuộc Hội Nhà văn Trung Quốc và Hội Nhà văn tỉnh Hà Bắc tổ chức ngày 23/01/2024 tóm lại tinh thần này bằng cụm từ "sức mạnh siêu phàm thuộc về phàm nhân": trọng tâm là sự vươn lên của tập thể chứ không phải chủ nghĩa anh hùng cá nhân. Nhà phê bình Trần Định Gia nhận xét bộ truyện đã "gạt bỏ lối anh hùng siêu cấp vừa mở màn đã đánh khắp thiên hạ", còn Chu Cương đánh giá truyện lấy đời sống hiện thực và sự quan tâm nhân văn làm nền móng cho trí tưởng tượng.

Thành tích thương mại cũng tương xứng. Bộ truyện nhiều lần có mặt trong top mười nguyệt phiếu nam tần của Qidian — thứ sáu tháng 8/2020, thứ tám tháng 9/2020, thứ chín tháng 10/2020, thứ năm tháng 11/2020, thứ chín tháng 12/2020 và thứ chín tháng 2/2022 — cùng top mười mùa giải nguyệt phiếu S4 năm 2021. Lúc hoàn bản, lượt đặt mua trung bình được các tài khoản thống kê ghi nhận ở mức hơn bốn vạn; nền tảng ghi hơn 1,63 triệu lượt thu thập và gần 12,94 triệu phiếu đề cử. Bộ truyện vào danh sách một trăm tác phẩm mạnh của Giải Văn học mạng Chanh Qua lần thứ tư, và năm 2023 được Thư viện Thượng Hải đưa vào kho lưu trữ một trăm tác phẩm văn học mạng tinh tuyển. Điểm Douban hiện ở mức 8,1 với hơn bốn trăm người chấm, còn trên WeChat Đọc Sách tỷ lệ đề cử là 91,5% trên hơn tám nghìn lượt đánh giá.

Lời chê tập trung vào nửa sau. Không ít người theo truyện từ đầu nói rằng phần lớn bộ truyện "tuyệt đối hay", nhưng sau khi tộc rồng ở Tháp Nhĩ Long Đức phát động cuộc chiến giết thần để hoàn thành "lễ trưởng thành" của mình, sức hút dần nhạt đi; có người tóm gọn là "khởi đầu cao, giữa đi đều, ba mươi phần trăm cuối khép lại bình lặng". Chiến tuyến kéo càng lúc càng rộng khiến người đọc thấy mệt; một số bài bình nói thẳng phần giữa có những chỗ thiết lập không nhất quán và nhân vật hơi phẳng. Bộ truyện gần như không có tuyến tình cảm — với phe này là điểm cộng, với phe kia là một khoảng trống. Nhưng ngay cả những người chê cũng thường kết luận rằng độ hoàn thiện tổng thể rất tốt, hiếm có bộ chủng điền dài tới vậy vẫn giữ được mạch chính tới chương cuối.

Mảng chuyển thể của Lê Minh Chi Kiếm lại là nơi người hâm mộ ít vui nhất. Hoạt hình: bản donghua mang tên Trường Dạ Khai Thác Giả do Trung Ảnh Niên Niên sản xuất, đạo diễn Trần Chiêm Đông, phát độc quyền trên Bilibili từ ngày 06/10/2022 với 16 tập, cập nhật mỗi thứ Năm; dàn lồng tiếng chính gồm Ngụy Siêu, Diêm Manh Manh và Hùng Tiểu Tiểu. Ngay từ trailer, cộng đồng đã lo lắng vì không chỉ tên phim mà tên nhân vật cũng bị đổi — Cao Văn thành Cao Duy, Thụy Bối Tạp thành Nhuế Bối Tạp, Hách Đế thành Hách Đích — còn mở màn được viết lại thành chuyện nhân vật chính xuyên không sau một tai nạn máy bay. Điểm mở đầu chỉ 5,5, về sau nhích lên quanh mức 6; lời chê phổ biến nhất là "sửa quá tay", cốt truyện lệch nguyên tác và kém logic tới mức người chưa đọc truyện cũng thấy vấn đề. Manhua: bản truyện tranh cùng tên phát hành độc quyền trên Bilibili Comics, cập nhật mỗi thứ Bảy, các trang tổng hợp ghi nhận đơn vị thực hiện là Nguyệt Lộc Văn Hóa cùng họa sĩ Thiển Hải. Sách nói: Himalaya có nhiều phiên bản, trong đó bản của Dạ Tiểu Thi và Triều Triều Giải được nghe nhiều nhất, ngoài ra có bản nhiều người đọc được khen về chất lượng sản xuất; một bản nhiều người đọc thu phí lên sóng đầu tháng 3/2021 từng bị chính người nghe đồng loạt chấm điểm thấp để tẩy chay. Kịch người đóng và trò chơi: chưa có thông tin chính thức nào được xác nhận.

Sau Lê Minh Chi Kiếm, Viễn Đồng mở Thâm Hải Dư Tẫn từ tháng 7/2022 — một bộ khoa huyễn về thế giới mà mặt trời đã rơi và lục địa chìm dưới biển sương mù — và bộ truyện này đã mang về cho ông Giải Ngân Hà lần thứ 33 vào năm 2023. Cũng có thể xem đó là một lời xác nhận muộn cho những gì Lê Minh Chi Kiếm đã chứng minh: rằng truyện mạng có thể vừa buồn cười, vừa xây nhà máy, vừa đặt câu hỏi nghiêm túc về việc một nền văn minh nên làm gì với chính những vị thần nó đã sinh ra.

Bốn năm, một nghìn sáu trăm chương, từ chiếc quan tài trong hầm mộ tới những con tàu nhìn ra vũ trụ: Lê Minh Chi Kiếm không phải bộ truyện cho người muốn đọc nhanh, nhưng với người chịu đi hết hành trình, ánh bình minh ở cuối bộ sách là thứ được cả một nền văn minh cùng nhau giành lấy, chứ không phải món quà của một vị anh hùng.

Cảnh giới: người sở hữu sức mạnh siêu phàm được chia theo chín cấp — sơ giai từ cấp một tới cấp ba, trung giai từ cấp bốn tới cấp sáu, cao giai từ cấp bảy tới cấp chín — và trên cùng là bậc Truyền Kỳ đặc biệt.

Hệ thống sức mạnh: các nghề siêu phàm gồm kỵ sĩ, pháp sư, áo thuật sư, phù văn sư, thần thuật sư; điểm nhấn của truyện là quá trình biến ma pháp thành công nghiệp — Ma Võng, động cơ ma năng, mạng thần kinh đế quốc — để sức mạnh siêu phàm không còn là đặc quyền của số ít. Thần linh chia thành thần bản địa sinh ra từ niềm tin của phàm nhân và các vị thần đến từ tinh không; những sự kiện then chốt gồm Ma Triều — thiên tai định kỳ có thể tái định hình thế giới, Thần Tai, Thần Chiến, Phế Thổ chiến tranh, kế hoạch Ngỗ Nghịch nhằm chống lại thần minh và cuộc Đại Khai Thác. Phía sau tất cả là Khởi Hàng Giả, nền văn minh cổ đến từ các vì sao, tự xưng là phàm nhân và từng săn lùng các vị thần bản địa, cùng giáo đoàn bí ẩn Vĩnh Miên Giả.

Bản đồ: sân khấu chính là đại lục Lạc Luân với vương quốc An Tô (về sau sụp đổ), đế quốc Tắc Tây Nhĩ, đế quốc Đề Phong, đế quốc Bạch Ngân của tinh linh, bộ tộc quốc Áo Cổ Lôi và Thánh Long công quốc; vùng phế thổ Cương Đạc là khu vực hiểm địa phải khai phá; xa hơn là Tháp Nhĩ Long Đức của tộc rồng, đại lục Ngải Âu nơi văn minh Hải Yêu đặt thuộc địa, cùng những lục địa khác như Ca Nhĩ Đa Cổ đã hóa phế thổ và Ma Nhĩ Cổ — tổng cộng mười quốc gia, sáu chủng tộc lớn và một tuyến hàng hải vòng quanh đại lục.