Lạn Kha Kỳ Duyên: gã ăn mày mù trong miếu hoang và ván cờ lấy trời đất làm bàn

Một nhân viên công ty phần mềm hai mươi bốn tuổi đi dã ngoại cùng đồng nghiệp, tình cờ bắt gặp một bàn cờ cổ trên núi và tiện tay đặt xuống một quân. Khi tỉnh lại, anh đã thành một gã ăn mày nửa mù nằm trong ngôi miếu Sơn Thần đổ nát trên núi Ngưu Khuê, thuộc trấn Thủy Tiên, huyện Ninh An — giữa một thế giới cổ xưa mà luật pháp lẫn y thuật đều lạc hậu, còn yêu ma quỷ quái thì có thật. Không sức mạnh, không chỗ dựa, Kế Duyên chỉ còn cái miệng và cái đầu; câu giới thiệu của bộ truyện nói thẳng điều đó: cao nhân thật có kiếm trong tay, còn kẻ giả làm cao nhân chỉ có lời nói. Đó là điểm khởi đầu của Lạn Kha Kỳ Duyên, bộ tiên hiệp cổ điển của Chân Phí Sự lên sóng trên Qidian ngày 21/07/2019.

Cái tên đã là một lời gợi ý. "Lạn kha" — cán rìu mục nát — mượn từ điển tích quen thuộc về người tiều phu dừng chân xem tiên nhân đánh cờ, đến khi ván cờ tàn thì cán rìu đã mục, thế gian đã qua mấy đời. Chân Phí Sự đem cả cái ý ấy vào truyện: thời gian của người tu hành và thời gian của phàm nhân trôi khác nhau, và Kế Duyên dần học cách "lấy trời đất làm bàn cờ, lấy chúng sinh làm quân cờ", gieo những nước đi mà phải nhiều năm, nhiều đời người sau mới thấy kết quả. Bộ truyện đóng phần chính ngày 26/03/2021 với 1.021 chương; phần ngoại truyện viết tiếp tới ngày 27/05/2022, nâng tổng số lên 1.092 chương và khoảng 330 vạn chữ.

Điều làm Lạn Kha Kỳ Duyên được nhớ tới không phải là những trận đánh long trời, mà là cái "tiên khí" của nó. Nửa đầu bộ truyện gần như một bức tranh sinh hoạt: Kế Duyên chậm rãi ngồi uống trà, đánh cờ, đi qua những thị trấn nhỏ của nước Đại Trinh, kết giao với yêu tinh, thần linh và những con người bình thường. Con hổ tinh trên núi về sau thành Lục Sơn Quân, đệ tử đầu tiên của hắn, và cuối cùng hóa hình thành thần thú Lục Ngô; người thư sinh nghèo Doãn Triệu Tiên được hắn kết làm bạn tri kỷ, nuôi dưỡng một thân hạo nhiên chính khí để trở thành Văn Khúc Tinh của nhân gian; còn có người thợ săn Lục Thừa Phong từng định săn hổ rồi mang ơn cứu mạng, hay cậu bé Doãn Thanh mười hai tuổi ở phường Thiên Ngưu. Thế giới của truyện chồng nhiều con đường tu hành lên nhau — kiếm khách võ đạo như Yến Phi, tiên tu của Ngọc Hoài Sơn, yêu tu đi đường hóa hình — cùng cả một bộ máy thần đạo lấy từ tín ngưỡng dân gian: Thành Hoàng, Thổ Địa, Long Vương, và ở dưới cùng là U Minh Đế Quân của cõi âm. Truyện tránh lối chia thiện ác rạch ròi, đặt trọng tâm vào lập trường và nhân quả: mỗi người mỗi yêu đều có cái lý của mình, và mọi duyên phận cuối cùng đều được nối lại với nhau.

Văn phong là thứ được khen nhiều nhất. Trên Zhihu, người đọc gọi đây là sự kết hợp giữa tiên hiệp cổ điển và đạo vận: tiên khí đầy đặn, câu chữ đẹp, chậm nóng mà bền. Những yếu tố văn hóa truyền thống — cờ vây, tư tưởng Đạo gia, điển tích dân gian — được lồng vào tự nhiên chứ không phải dán lên làm trang trí, và thiết lập "lạc tử thành kỳ", mỗi nước cờ là một mối nhân duyên, khiến hình tượng tán tiên tiêu dao của Kế Duyên có một chiều sâu khác hẳn những nhân vật chính chỉ biết đánh lên cấp. Trên Qidian, bộ truyện được biên tập trang chủ đề cử, nhận cả suất đề cử khi hoàn bản, đạt cấp Vinh Diệu Tam Tinh vào tháng 11/2020 và có hơn năm mươi vạn lượt thu thập. Theo Bách khoa Baidu, năm 2023 tác phẩm được đưa vào kho tinh phẩm văn học mạng của Thư viện Thượng Hải.

Nhưng cũng chính độc giả là người chỉ ra chỗ yếu rõ nhất. Câu đánh giá được nhắc đi nhắc lại là "tiền kỳ tiên thảo, hậu kỳ can thảo" — nửa đầu là cỏ tiên, nửa sau là cỏ khô. Khi câu chuyện chuyển từ những ngày nhàn tản sang đại kiếp thiên địa, với cuộc xâm lăng của Hắc Hoang và những thế lực chơi cờ đứng sau bàn cờ trời đất, nhiều người thấy bước ngoặt ấy đột ngột: từ một truyện đời thường thanh thản biến thành chuyện cứu vớt chúng sinh. Lời phê phổ biến là truyện thiếu một mạch chính và một mâu thuẫn chính xuyên suốt, nên càng về sau càng nhạt; Kế Duyên chuyển từ người đứng ngoài quan sát sang trực tiếp nhập cuộc, và khí chất "cao nhân" vì thế cũng đổi theo. Đoạn kết bị nhiều người mô tả là dừng lại đột ngột, một số nhân vật được xây dựng công phu nhưng không phát huy được bao nhiêu; trên chính Qidian và Zhihu đều có những chủ đề hỏi thẳng truyện có "sập" hay "nát đuôi" hay không. Phần lớn ý kiến vẫn dừng ở một nhận định ôn hòa: chất lượng nửa sau đi xuống, nhưng tổng thể vẫn đáng đọc — nhất là với ai muốn tìm một bộ tiên hiệp có hồn của văn chương cổ điển chứ không chỉ có lên cấp.

Mảng chuyển thể của Lạn Kha Kỳ Duyên gọn gàng hơn nhiều so với tiếng tăm của nó. Manhua: bản truyện tranh phong cách cổ trang do Hán Thái Mạn Họa thực hiện, đăng độc quyền chính bản trên Tencent Comics; chương 302 được cập nhật ngày 09/03/2024, và trang chính thức hiện ghi bộ truyện đã hoàn kết với 305 chương, điểm 9,8 từ gần mười lăm nghìn lượt chấm cùng hơn 26 ức lượt nhân khí. Sách nói: bản nhiều người đọc với dàn giọng gồm Lão Đao, Hoa Gia, Hương Lam Nhi cùng nhiều người khác đã hoàn thành phần thượng trên nền tảng Lãn Nhân Thính Thư; Qidian cũng có bản đa giọng đọc riêng. Hoạt hình: chưa có dự án nào được công bố chính thức trong các nguồn tra cứu được; trang của Tencent Comics chỉ để thông tin liên hệ hợp tác bản quyền phim ảnh. Kịch người đóng: chưa có thông tin xác nhận. Trò chơi: chưa có chuyển thể nào được xác nhận.

Về phía tác giả, Chân Phí Sự là cây bút đại thần của Qidian, trong danh sách tác phẩm còn có Sinh Vật Luyện Kim Thủ Ký, Tiên Nhân Tựu Cai Thị Giá Dạng và Kinh Tỉnh Chi Hậu. Sau Lạn Kha Kỳ Duyên, anh quay lại đúng địa hạt sở trường với Tế Thuyết Hồng Trần, một bộ tiên hiệp cổ điển khác, lên kệ VIP trên Qidian ngày 01/05/2023 — lựa chọn cho thấy cái chất "tiên khí phàm trần" ấy không phải ăn may một lần, mà là con đường người viết muốn đi tiếp.

Có một sự trùng hợp dễ thương giữa tên truyện và số phận của nó. Ván cờ của tiên nhân trong điển tích kéo dài tới mức cán rìu mục nát, và người đọc Lạn Kha Kỳ Duyên cũng hay kể lại cảm giác tương tự: lật vài trang đầu tưởng chỉ là chuyện một gã mù ngồi trong miếu hoang, ngẩng lên thì đã mấy trăm chương trôi qua. Nửa sau có thể khiến người ta tiếc nuối, nhưng cái khoảnh khắc ngồi xem ván cờ ấy — chậm rãi, ung dung, đầy tiên khí — vẫn là thứ hiếm thấy trong văn học mạng, và là lý do bộ truyện vẫn được giới thiệu cho người mới mỗi khi ai đó hỏi tìm một bộ tiên hiệp đúng nghĩa.

Cảnh giới: bộ truyện không công bố một bảng cảnh giới cố định; người đọc tổng hợp lại thành khoảng sáu giai đoạn tu hành, đi từ dẫn khí nhập thể, xây dựng ý cảnh đan lô, huyền quan đại thông (tức Tam Hoa Quy Nhất), Chân Tiên, Đạo Diệu Cao Nhân (động huyền chi diệu) lên tới Đạo Diệu Chân Tiên; Bách khoa Baidu ghi thêm mốc Ngũ Khí Triều Nguyên trước Tam Hoa Quy Nhất.

Hệ thống sức mạnh: nhiều con đường cùng tồn tại — tiên tu, yêu tu hóa hình, võ đạo kiếm khách và thần đạo hương hỏa của Thành Hoàng, Thổ Địa, Long Vương; bản thân Kế Duyên nhờ bàn cờ cổ mà có khả năng diễn kỳ suy tính tương lai, cùng loạt pháp thuật như Kim Giáp Lực Sĩ, Tam Muội Chân Hỏa, lôi pháp, câu thần, Tụ Lý Càn Khôn và Du Mộng Chi Thuật.

Bảo vật: Thanh Đằng Kiếm và Khổn Tiên Thằng là hai món binh khí gắn với Kế Duyên; trong các trận then chốt hắn còn dùng tới kiếm thế Thiên Khuynh.

Bản đồ: xuất phát từ miếu Sơn Thần trên núi Ngưu Khuê, trấn Thủy Tiên, huyện Ninh An; nhân gian chính là nước Đại Trinh với phủ Kinh Kỳ và sông Xuân Mộc; giới tu hành có Ngọc Hoài Sơn, Càn Nguyên Tông, Vân Sơn Quán, Cửu Phong Động Thiên, Thiên Cơ Các, Huyền Tâm Phủ; xa hơn là Tây Vực Lam Châu, các vùng Vân Châu, Lưỡng Hoang, và cõi âm với U Minh Thành cùng Hoàng Tuyền.