Lâm Uyên Hành: trấn yêu ma có một con người, và cuốn huyền huyễn bị đại dịch viết lại

Ở trấn Thiên Môn hẻo lánh thuộc Thiên Thị Viên, thiếu niên mù Tô Vân sống mười mấy năm mà không hề biết rằng hàng xóm, thầy dạy và bạn học của mình đều là yêu ma quỷ quái — cả trấn chỉ có mình cậu là người. Cậu học kinh sách từ một con hồ ly, rồi một ngày gặp vị cựu đế sư từng dạy học cho triều đình; người ấy giúp cậu sáng mắt lại và hé lộ bí mật về một biến cố kinh thiên xảy ra sáu năm trước. Tên truyện lấy từ ý "như lâm thâm uyên" — bước đi bên bờ vực sâu, mỗi bước đều phải dè chừng — và đó cũng là cảm giác xuyên suốt khi Tô Vân rời trấn nhỏ, lần ra những âm mưu của tiên giới cùng sự thật về các đời tiên giới và biển Hỗn Độn.

Lâm Uyên Hành là bộ trường thiên huyền huyễn thứ tám của Trạch Trư — tên thật Phùng Trường Viễn, nhà văn bạch kim của Yuewen, hội viên Hội Nhà văn Trung Quốc và lãnh đạo Hội Nhà văn mạng Giang Tô. Con đường của ông không bằng phẳng: tốt nghiệp ngành xã hội học Đại học An Huy năm 2008, đang làm nhân viên bán hàng lương một nghìn tệ thì bộ đầu tay Trùng Sinh Tây Du mang về tám nghìn tệ mỗi tháng; bộ thứ hai thất bại, ông kiên trì mỗi ngày sáu nghìn chữ, rồi mới gặt thành công lớn với Mục Thần Ký. Lâm Uyên Hành ra mắt trên Qidian ngày 15/12/2019 trong sự chờ đợi của chính lượng fan ấy: năm mươi nghìn lượt thu thập ngay ngày đầu, hai trăm nghìn sau mười bảy ngày, và về sau vượt năm trăm nghìn, có lúc đứng thứ hai bảng nguyệt phiếu nam tần. Truyện khép lại ngày 11/05/2021 sau 988 chương và hơn 3,42 triệu chữ.

Điều làm Lâm Uyên Hành khác các bộ huyền huyễn cùng thời là tham vọng đưa hiện thực vào thế giới tưởng tượng. Trạch Trư từng nói ông muốn viết "một bộ huyền huyễn phản chiếu hiện thực, một bộ hiện thực bước vào huyền huyễn", nơi người đọc có thể tìm thấy thời cổ đại, những tấm gương lịch sử, hiện tại, Trung Quốc lẫn phương Tây, và cả chính mình. Mâu thuẫn cốt lõi của nước Nguyên Sóc là cuộc tranh đấu giữa Cựu Học — các thế gia độc chiếm tài nguyên giáo dục — và Tân Học chủ trương ai cũng có thể tu luyện; Tô Vân bước lên con đường Linh Sĩ từ Văn Xương Học Cung của Tân Học. Trong một cuộc phỏng vấn năm 2021, tác giả cho biết truyện mượn chất liệu Sơn Hải Kinh, triết học cổ điển, Phật giáo và Đạo giáo, đồng thời gửi gắm hình bóng những cuộc cải cách của Thương Ưởng và Vương An Thạch, cùng các câu hỏi về cải cách giáo dục và bất bình đẳng xã hội. Thông Thiên Các, những màn đấu trí trong cung đình Đông Đô, cuộc tranh ngôi các chủ hay xung đột người với yêu là những đoạn được độc giả khen nhiều nhất; Tô Vân được đánh giá là nhân vật chính có sức hút, hệ tu luyện mới lạ, và cốt truyện đảo chiều hết lần này tới lần khác.

Cũng chính cuộc phỏng vấn ấy tiết lộ một chi tiết hiếm thấy: đại dịch đã làm thay đổi thiết kế ban đầu của bộ truyện. Đầu năm 2020, khi ông đang viết tới đoạn tranh luận Tân Học với Cựu Học thì dịch bệnh bùng phát; tinh thần yêu nước được cả xã hội nhấn mạnh trong thời điểm ấy khiến chủ đề yêu nước ông định đào sâu trở nên thừa thãi, buộc ông phải điều chỉnh lớn, đồng thời thêm nhiều yếu tố hài hước để giúp độc giả bớt căng thẳng. Sau khi hoàn thành, ông phải nghỉ để chữa bệnh mề đay và thú nhận nỗi trăn trở mới: thời video ngắn lên ngôi khiến sự kiên nhẫn của người đọc tiểu thuyết ngày càng mỏng.

Những điều chỉnh đó để lại dấu vết rõ ràng trong cách độc giả đánh giá phần sau. Trên Zhihu, câu hỏi về đại kết cục thu về không ít lời chê gay gắt: phần đầu cuốn hút, phần giữa khiến nhiều người muốn bỏ, phần cuối thì đổ vỡ — mạch truyện rời rạc, đọc như một cuốn nhật ký ghi chép, nhân vật sụp hình tượng, chất hài bị gượng ép, và trùm cuối Luân Hồi Thánh Vương không đủ đáng sợ; một số người thẳng thừng gọi đây là một ca "lạn vĩ" điển hình. Một bài bình trên Douban về tập Nguyên Thủy Nguyên Niên chỉ ra một vấn đề khác: ranh giới cảnh giới và sức chiến đấu khá mơ hồ khi Tô Vân mới mười bốn tuổi đã liên tục hạ đối thủ cao cảnh hơn mà không có lời giải thích thuyết phục, còn thế giới quan dựa trên nền văn hóa Trung Hoa bỗng chuyển sang không gian vũ trụ và các đời tiên giới thiếu sự liền mạch. Dẫu vậy, giới phê bình vẫn ghi nhận: năm 2020 bộ sách được Hội Nhà văn Trung Quốc đưa vào danh sách trọng điểm hỗ trợ văn học mạng, năm 2021 lọt bảng tác phẩm văn học mạng Trung Quốc có ảnh hưởng, và ngày 12/01/2022 có tên trong bảng sách hay của nhóm bình sách Thám Chiếu Đăng.

Bản in giấy do Nhà xuất bản Cửu Châu phát hành từ tháng 12/2020, chia thành các phần Vân Xuất Thiên Môn, Nguyên Thủy Nguyên Niên, Thần Vương Vãng Sự (ba cuốn, ra tháng 10/2021) và Thiên Ngoại Hữu Thiên. Trạch Trư khi đó cũng tỏ ra lạc quan về tiềm năng chuyển thể: theo ông, công nghệ điện ảnh nay đã cho phép tái hiện những hình ảnh kỳ ảo từng là bất khả, nên giá trị chuyển thể của đề tài huyền huyễn sẽ ngày càng cao. Manhua: bản truyện tranh màu do Thần Mạn Quân thực hiện, đăng trên Tencent Comics từ ngày 31/05/2022, đạt 9,1 điểm, khoảng 150 triệu lượt nhân khí và hơn 174 nghìn lượt thu thập; tới chương Kiếm Khiêu Ngô Đồng ngày 24/12/2025 truyện có 79 chương và vẫn ghi trạng thái đang đăng. Hoạt hình: bản 3D do xưởng Oa Oa Ngư thực hiện cho Bilibili; năm 2023 chính xưởng cho biết đã thử đưa quy trình Unreal Engine vào dự án này. Các trang thống kê ghi ngày ra mắt không thống nhất, nên chúng tôi không nêu ngày lên sóng cụ thể. Kịch người đóng: chưa có dự án nào được công bố chính thức. Sách nói, trò chơi: chưa xác minh được chuyển thể chính thức nào.

Sau Lâm Uyên Hành, Trạch Trư tiếp tục với Trạch Nhật Phi Thăng rồi Đại Đạo Chi Thượng — cả hai đều được ông thông báo ngay trong mục chương của bộ sách cũ trên WeRead, như một lời chào dành cho những độc giả đã theo Tô Vân tới cuối hành trình. Nhìn lại, Lâm Uyên Hành có lẽ là bộ truyện tham vọng nhất về mặt tư tưởng trong sự nghiệp của ông, và cũng là bộ cho thấy rõ nhất giới hạn của việc viết đăng từng ngày giữa một thời điểm thế giới bên ngoài thay đổi quá nhanh. Một thiếu niên mù bước ra từ trấn yêu ma, đi qua các đời tiên giới tới tận biển Hỗn Độn — đoạn đường ấy không hoàn hảo, nhưng hiếm có bộ huyền huyễn nào cố nói nhiều điều về hiện thực như thế.

Cảnh giới: bảy cảnh giới của hệ Linh Sĩ gồm Trúc Cơ, Uẩn Linh, Nguyên Động, Ly Uyên, Thiên Tượng, Chinh Thánh và Nguyên Đạo; trong đó Uẩn Linh gắn với sáu tầng động thiên là Thanh Hư Thiên, Không Minh Thiên, Thái Huyền Thiên, Huyền Cực Thiên, Cửu Thất Thiên và Ngọc Thanh Thiên. Lên tới tiên đạo là hệ Đạo Cảnh: Đạo Cảnh nhất trọng thiên ứng với Kim Tiên, tam trọng thiên là Tiên Quân, ngũ trọng thiên là Thiên Quân, bát trọng thiên là Đế Quân, cửu trọng thiên là Tiên Đế; vượt hơn nữa là thập trọng thiên — cảnh giới Đạo Thần.

Hệ thống sức mạnh: nền tảng là tiên thiên nhất khí kết hợp với Đạo Cảnh cửu trọng thiên; Tô Vân về sau tự sáng lập các cảnh giới mới như Quảng Hàn và Chung Sơn dựa trên quan sát thiên tượng, cuối cùng tu thành Đạo Cảnh cửu trọng thiên của phù văn Hồng Mông, đạt tới bậc Tiên Đế.

Bảo vật: tiên kiếm là mầm mống của bi kịch đầu đời — Tô Vân mù từ nhỏ vì sự kiện tiên kiếm; về sau cậu học được mười sáu thức kiếm đạo truyền thừa của Vũ Tiên Nhân, rồi tự suy diễn ra thức thứ mười bảy là Kiếp Vận kiếm đạo, đủ phá kiếm đạo của Tiên Đế Đế Phong.

Bản đồ: khởi đầu ở trấn Thiên Môn thuộc Thiên Thị Viên của nước Nguyên Sóc, với kinh đô Đông Đô; mở rộng ra các động thiên như Đế Tọa động thiên do họ Sài cai trị, rồi tới các đời tiên giới — Đệ Thất Tiên Giới vốn có bảy mươi hai động thiên dần hợp nhất, Đệ Bát Tiên Giới là bí cảnh cuối cùng của Đế Hỗn Độn và cũng là tiên giới cuối cùng do Luân Hồi Thánh Vương tạo ra — và xa nhất là biển Hỗn Độn, nơi Tô Vân đi tìm tận cùng của Hồng Mông giữa những thế lực như Tà Đế Tuyệt, Đế Chiêu, Đế Thúc, Đế Hốt, Hỗn Độn Đại Đế, Thiên Hậu, Tiên Hậu và Minh Đô Đại Đế.